Bij het heengaan van Maria McGavigan

In memoriam Maria McGavigan (1941-2017)

Herwig Lerouge

Maria McGavigan, directrice van IMAST, is gestorven op zaterdag 7 januari 2017. Maria werd 75 jaar.

Als directrice van de Marxistische Universiteit en als een van de drijvende krachten achter het theoretisch tijdschrift Marxistische Studies wijdde Maria een groot deel van haar leven volledig aan het onderricht in het marxisme. Haar leven lang zocht ze naar nieuwe wegen voor de ideeënstrijd en naar manieren om een nieuw publiek aan te spreken.

Ze was een militante van het sociaal verzet. Ze streed voortdurend voor gelijkheid in de diversiteit, voor internationale solidariteit en broederlijkheid.

“As we go marching, marching, we're standing proud and tall.
The rising of the women means the rising of us all.
No more the drudge and idler, ten that toil where one reposes, But a sharing of life's glories: bread and roses, bread and roses”

“Als wij gaan marcheren, marcheren we trots rechtop voor grootsere dagen.
De opstand der vrouwen betekent de opstand van ons allemaal.
Gedaan met ploeteren en lanterfanten, niet langer dat zwoegen waarin men berust, maar delen in de levensglorie: brood en rozen, brood en rozen.”

(Bread and Roses, 1911, Amerikaans volksliedje)

Maria heeft ons verlaten op het ogenblik dat zij er klaar voor was, in volle waardigheid, sereen en rechtop, bewust oog in oog met de dood. Ze heeft niet te veel moeten lijden en heeft niet die lange weken van pijn gekend die zovele patiënten met pancreaskanker, die vreselijke ziekte, in hun laatste levensdagen moesten doormaken.

Maria is geboren in Groot-Brittannië, in Glasgow, in een familie van de burgerij. Maria : «  Toen ik nog een kind was, had mijn moeder een poetsvrouw in dienst en ik heb mij er altijd over verwonderd dat die vrouw bij haar eigen kinderen thuis weg moest gaan en dat ze uit werken moest gaan, terwijl ze zelf ook een groot gezin had. Bijna alle kinderen met wie ik op school zat, kwamen uit arbeidersgezinnen die in armoede leefden. Ik kon het verschil zien tussen mijn eigen rijke familie en die van hun. Die situatie zette mij aan het denken. Ik geloof dat daar het vertrekpunt ligt van mijn engagement.”

Haar politiek engagement dateert van de beweging tegen de oorlog in Vietnam. Ze trouwde en belandde in België. Ze ging in Brussel mee naar betogingen. Begin van de jaren zeventig was ze ook geëngageerd in een socialistische vrouwenbeweging en zocht ze toenadering met marxistische groeperingen en sloot zich aan bij de PVDA. Ze is in het fabriek gaan werken. Wie van mening is dat de arbeidersklasse de bepalende factor was om de maatschappij te veranderen, moet zich dan ook in het alledaagse leven en in de arbeidersstrijd helemaal geven.”

Het brood en de rozen

Zoals in het volksliedje wilde Maria vechten voor “brood en rozen”. De rozen, dat waren – onder meer – cultuur en boeken, waarvan zij overtuigd was dat die konden helpen de wereld te veranderen.

In de jaren 1980 hield zij zich gedurende tien jaar bezig met de Internationale Boekhandel, daarna werkte ze in de jaren 1990 voor een uitgeverij. Een bevriende journaliste zegt daarover: “Dank je wel, omdat jij die uitgeefster was die zoveel auteurs de kans gaf zaken te vertellen die men niet wilde horen, waarheden die niet mochten verteld, omdat ze storend waren.”

Geconfronteerd met het autisme van een van haar kleinzonen, zette ze zich ook in als actief lid van een actiegroep die strijdt tegen het gebrek aan opvangplaatsen voor personen met een handicap. Tot in haar laatste levensdagen bleef ze verontwaardigd over de onrechtvaardigheden in deze wereld, altijd op zoek naar manieren om te vechten voor een andere maatschappij, voor het socialisme.

Ze was een militante van het sociaal verzet. Ze streed voortdurend voor gelijkheid in de diversiteit, voor internationale solidariteit en broederlijkheid. Toen ze de diagnose van haar ziekte zei ze: “Ik heb het geluk gehad dat ik tot mijn 75ste mocht leven en een mooi leven heb gehad.”

Ze gaf aan zeer veel jonge en minder jonge mensen de kracht om te durven uitkomen voor hun ideeën, om zich te engageren. En, zoals een van hen schreef: “Ik kan haar geen betere eer betonen dan haar strijd verder te zetten.”

We zullen je erg missen, Maria